Asıl işveren
İşyeri organizasyonu, ana faaliyet, koordinasyon ve kanundan doğan birlikte sorumluluk alanı.
Operasyon ve mali etki / 07
İşin kapsamıFiilî uygulamaBirlikte sorumluluk
SGK alt işverenlikte sözleşme ve saha uyumu.
İşin kapsamı, SGK tescili, tarafların yönetim düzeni ve çalışan kayıtları birlikte değerlendirilerek alt işverenlik ilişkisi izlenebilir hâle getirilir.
Kısa cevap
Alt işverenlik, sözleşme ve fiilî uygulamayla birlikte değerlendirilir.
Alt işverenlik uygulamasında sözleşme, yapılan işin niteliği ve işyerindeki fiilî organizasyon aynı durumu açıklamalıdır. İşin asıl veya yardımcı iş niteliği, bölünme gerekçesi, alt işverenin bağımsız organizasyonu, çalışanların kimin yönetiminde olduğu, SGK tescili ve aylık bildirim düzeni birlikte incelenir. Asıl işverenin işçilik ve sosyal güvenlik yükümlülükleri bakımından kanundan doğan birlikte sorumluluğu, yalnızca özel sözleşme hükümleri veya “borcu yoktur” belgesiyle ortadan kalkmaz.
- Asıl iş ve yardımcı iş ayrımı
- İşletmenin ve işin gereği
- Uzmanlık ve teknolojik neden
- Sözleşme–saha uygulaması uyumu
- SGK alt işveren tescili
- Aylık çalışan ve hakediş kontrolü
SGK alt işverenlik ilişkisi tek haritada izlenir.
Taraflar, işin kapsamı, çalışan hakları ve SGK yükümlülükleri aynı kontrol çerçevesinde değerlendirilir.
02 / Bağlantı
Sözleşme + saha
İşin kapsamı
İşin niteliği, sınırı, yürütülme nedeni, yönetim düzeni ve teslim ölçütleri aynı çerçevede tanımlanır.
Alt işveren
Bağımsız işveren organizasyonu, çalışan yönetimi, bordro, SGK bildirimi ve özlük kayıtları.
Ortak kontrol alanı
- Çalışan hakları
- SGK kayıtları
- İSG koordinasyonu
- Hakediş ve belge
İlişkinin kuruluşu
İlişki işe başlamadan önce yapılandırılır.
Sözleşme, SGK tescili ve sahadaki görev dağılımı somut işin özelliklerine göre belirlenir.
İşin hukuki niteliği
Hizmetin asıl işin bir bölümü mü, yardımcı iş mi yoksa alt işverenlik dışında kalan bağımsız bir iş ilişkisi mi olduğu somut organizasyon üzerinden değerlendirilir.
Bölünme gerekçesi
Asıl işin bir bölümünün verilmesinde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık ölçütlerinin bulunup bulunmadığı incelenir.
Sözleşme ve ekleri
İşin konusu, süresi, taraf sorumlulukları, çalışan yönetimi, belge teslimi, kontrol, hakediş ve sona erme düzeni açık biçimde tanımlanır.
SGK tescili
Alt işverenin asıl işverene ait işyeri dosyasıyla bağlantılı tescil süreci, sözleşme bilgileri ve işe başlama tarihi bakımından kontrol edilir.
Organizasyon ve yetki
İşe alma, ücret, izin, disiplin, vardiya ve günlük talimat süreçlerinde alt işverenin gerçek işveren organizasyonunun nasıl çalışacağı belirlenir.
Çalışan ve görev planı
Görev unvanı, çalışma alanı, vardiya, ekipman, amirlik yapısı ve diğer çalışanlarla kurulan operasyonel ilişki kayıt altına alınır.
İlişki riski
Sözleşme ile saha arasındaki fark riski büyütür.
Göstergeler tek başına sonuç doğurmaz; ilişkinin tüm unsurları ve fiilî uygulama birlikte değerlendirilir.
Bağımsız organizasyon eksikliği
Alt işverenin yönetici, ekip, araç, süreç veya karar düzeninin görünmemesi ve işin doğrudan asıl işveren tarafından yönetilmesi ilişkiyi tartışmalı hâle getirebilir.
Yalnızca işgücü temini görünümü
Belirli ve bağımsız bir iş sonucu yerine yalnızca personel sağlanması ve çalışanların asıl işveren organizasyonuna bütünüyle dâhil olması ayrıca incelenir.
Asıl işin ölçütsüz bölünmesi
Asıl işin bir bölümünün gerekli kanuni ölçütler açıklanmadan veya yalnızca maliyet gerekçesiyle devredilmesi muvazaa değerlendirmesine konu olabilir.
Önceki çalışanların aktarılması
Asıl işveren çalışanlarının haklarında kısıtlama oluşturacak biçimde alt işveren çalışanı olarak gösterilmesi, ilişkinin kuruluşu ve sonuçları bakımından incelenir.
Talimat ve disiplin karışıklığı
Günlük iş talimatı ile işverenlik yetkilerinin ayrılmaması; izin, ücret, vardiya ve disiplin kararlarının hangi tarafça verildiğini belirsizleştirebilir.
Kayıt–saha uyumsuzluğu
Sözleşmedeki iş tanımı, SGK meslek kodu, puantaj, çalışma alanı ve çalışanın fiilen yaptığı iş arasındaki farklılıklar birlikte değerlendirilir.
Aylık kontrol düzeni
Hakedişten önce kayıt bütünlüğü kontrol edilir.
Aylık kontrol alt işveren yükümlülüklerini izler; asıl işverenin kanuni sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Çalışan listesi ve hareketler
Sahada çalışan kişiler, işe giriş–çıkış tarihleri, görevler, çalışma alanları ve yetkili listeleri dönem bazında karşılaştırılır.
Bordro, puantaj ve banka
Çalışma günleri, fazla çalışma, ücret bordrosu ve banka ödemelerinin aynı dönemi ve aynı çalışanı açıklayıp açıklamadığı kontrol edilir.
SGK tahakkuk ve ödeme
Muhtasar ve prim hizmet verileri, tahakkuk, ödeme ve varsa borç durumu ilgili alt işveren dosyası ve çalışan listesiyle eşleştirilir.
İSG ve saha koordinasyonu
Risk değerlendirmesi, eğitim, sağlık gözetimi, kişisel koruyucu donanım, kaza bildirimi ve saha kuralları tarafların görev dağılımıyla birlikte izlenir.
Hakediş ve teminat
Sözleşmedeki belge koşulları, kesinti veya teminat düzeni ve eksik kayıtların hakediş kararına nasıl yansıtılacağı önceden tanımlanır.
Uygunsuzluk ve düzeltme
Tespit edilen fark için sorumlu, tamamlanacak belge, düzeltme süresi ve kapanış kanıtı belirlenerek açık takip kaydı oluşturulur.
Çalışma çıktısı
Hukuki, SGK ve operasyon görünümü.
İlişki değerlendirme notu
İşin niteliği, bölünme gerekçesi, taraf yapısı ve dikkat gerektiren muvazaa göstergeleri.
Sözleşme–saha matrisi
Sözleşme hükümleri ile fiilî görev, yetki, çalışan ve iş organizasyonunun karşılaştırılması.
Aylık kontrol seti
Çalışan, bordro, puantaj, SGK, ödeme, İSG ve hakediş belgelerinin dönemsel kontrol düzeni.
Uygunsuzluk takip planı
Tespit, sorumlu, süre, düzeltme işlemi ve kapanış belgesini görünür kılan aksiyon listesi.
Sık sorulanlar
Alt işverenlik ilişkisi kurulmadan önce.
Alt işverenlik ile hizmet alımı aynı şey midir?
Her hizmet alımı alt işverenlik değildir. İşin asıl işverenin işyerinde yürütülmesi, işin niteliği, tarafların organizasyonu ve çalışanların faaliyetle bağlantısı birlikte değerlendirilir. Sözleşmeye verilen ad tek başına belirleyici olmaz.
Asıl işin bir bölümü alt işverene verilebilir mi?
4857 sayılı İş Kanunu çerçevesinde asıl işin bir bölümünün alt işverene verilmesi, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler yönünden değerlendirilir. Somut işin bu ölçütleri karşılayıp karşılamadığı ayrıca incelenmelidir.
Alt işveren SGK tescili ne zaman yapılmalıdır?
Alt işveren, sosyal güvenlik yükümlülükleri başlamadan önce asıl işverenle yaptığı sözleşme ve gerekli belgelerle Kurum kayıt sürecini tamamlamalıdır. İşe başlama tarihi ve güncel elektronik başvuru adımları somut dosyada doğrulanmalıdır.
Asıl işveren, alt işveren çalışanlarının haklarından sorumlu mudur?
4857 sayılı İş Kanunu ve 5510 sayılı Kanunda asıl işverenin, alt işverenin ilgili işyeri ve kanuni yükümlülüklerinden alt işverenle birlikte sorumluluğuna ilişkin hükümler bulunur. Sorumluluğun kapsamı, talebin türü ve somut ilişki üzerinden belirlenir.
Sözleşme, asıl işvereni bütün risklerden korur mu?
Hayır. Taraflar arasındaki rücu, teminat ve belge hükümleri önemlidir; ancak çalışanlara ve kamu kurumlarına karşı kanundan doğan sorumluluğu tek başına ortadan kaldırmaz. Fiilî uygulamanın da sözleşmeyle uyumlu olması gerekir.
“SGK borcu yoktur” belgesi yeterli bir kontrol müdür?
Tek başına yeterli değildir. Belge, belirli bir tarih ve kapsam için önemli bir kontrol noktasıdır; çalışan listesi, bordro, puantaj, tahakkuk, ödeme, özlük ve saha kayıtlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Muvazaa tespitinde ne olabilir?
Kanuni koşulları taşımayan veya muvazaalı olduğu belirlenen ilişkide çalışanların başlangıçtan itibaren asıl işverenin çalışanı sayılması ve buna bağlı işçilik, SGK ve idari sonuçlar gündeme gelebilir. Sonuç, yetkili kurum veya yargı değerlendirmesi ve somut olay üzerinden belirlenir.
LexSolid dava ve hukuki temsil hizmeti verir mi?
LexSolid ilişki, kayıt ve uygulama bakımından teknik ve idari danışmanlık sunar. Avukatlık veya yargısal temsil gerektiren aşamalar yetkili hukuk danışmanlarıyla yürütülmelidir.
Resmî bilgi çerçevesi: 4857 sayılı İş Kanunu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve SGK — İşyeri, İşveren ve İşyerinin Bildirimi. İlişkinin niteliği, sorumluluk kapsamı ve tescil adımları somut iş organizasyonu ile işlem tarihinde yürürlükte olan mevzuat üzerinden doğrulanır.
İlişki ön incelemesi
Teklif alın SGK alt işverenlik modelinizi birlikte değerlendirelim.
İşin tanımı, taraf yapısı, sözleşme taslağı ve saha düzeni üzerinden uygulanabilir kontrol çerçevesi oluşturulur.